Datum: 05-04-2020 - 18:19
  
Update: 30-3-2020.
25
okt
'14

100 jaar hoofdgebouw Sint Bavo 1914-2014. (37-foto's)

Op 18 juni 1913 ondertekende de Congregatie van de Broeders van Liefde de koopakte van 'een stuk woest duin van circa 35 ha, vlakbij de kom van de gemeente Noordwijkerhout'. De grond werd gekocht van de directeuren van N.V. Gistfabrieken, Branderij en Distilleerderij te Schiedam...

Bij Koninklijk Besluit van 15 november 1913, werd de oprichting van een krankzinnigengesticht in Noordwijkerhout goedgekeurd. In het gesticht 'de Sint Bavo', bestaande uit 8 paviljoenen en de nodige dienstgebouwen, mochten in eerste instantie niet meer dan 525 'mannelijke' krankzinnigen worden verpleegd maar dat besluit is later een aantal keren aangepast tot ruim 800.

Het bouwen van de inrichting werd opgedragen aan de aannemers Thunissen en Kropman uit Nijmegen voor de som van 626.350,- gulden. Een bedrag dat aanmerkelijk werd overschreden doordat de grondstoffen door de eerste wereldoorlog in prijs stegen. Eind 1913 werd het gigantische werk aangepakt. Een ploeg van 80 werklieden begon met het terrein te egaliseren en aan de Schulpweg (nu Zeestraat) werd een losplaats aangelegd zodat de bouwmaterialen per boot aangevoerd konden worden.

Ondanks enige vertraging vanwege de oorlog werd de geplande ingebruikneming half december 1914 gehaald. Het hoofdgebouw, de paviljoenen Sint Marie, Sint Pieter, Sint Jan en Sint Jozef waren toen afgebouwd. De eerste vijf broeders met broeder Magnile als overste op 16 november 1914 en namen hun intrek in een huis op de kruising Dorpsstraat-Herenweg.

Begin december konden de eerste broeders zich definitief vestigen in de inrichting. Op 14 en 21 december 1914 arriveerden de eerste twee groepen met patiënten (55 en 45). De patiënten en personeel arriveerden per trein vanuit het Sint Servatiusgesticht te Venray. Vanaf het station bij de Piet Gijzenbrug werd de weg naar de inrichting lopend afgelegd en dat trok veel bekijks van de Noordwijkerhouters.

De eerste heilige mis werd op 19 december 1914 opgedragen in één van de slaapzalen van het Sint Jozef paviljoen. De nieuwe kapel achter het hoofdgebouw kwam gereed in 1915 en werd op 23 mei van dat jaar ingezegend. Aan de buitenkant boven de toegangsdeur van het hoofdgebouw staat het beeld van St. Bavo.

In 1939 werd vanwege het 25-jarig bestaan van de inrichting door het gezamenlijk personeel een steen aangeboden met de gouden inscriptie ‘Psychiatrische inrichting St Bavo 1914-1939’. Deze steen werd in de frontgevel boven de ingang aangebracht.

Het St. Bavo-complex is het laatste grote werk van architect Bekkers, hij overleed in 1918, waarna zijn zoon Jos zijn werk heeft voltooid. Hij ontwierp de inrichting voor mensen met psychiatrische problemen volgens het paviljoen-systeem, een symmetrische opzet van acht paviljoens en enkele dienstgebouwen, gegroepeerd rond het klooster en de kapel. Het hoofdgebouw was in gebruik als receptie en kantoorruimte.

Eind jaren tachtig van de vorige eeuw werd een start gemaakt met de verhuizing van een gedeelte van de Bavo naar Rotterdam, hiermee werden geleidelijk alle oude paviljoens afgebroken. Het andere gedeelte van het psychiatrisch centrum 'Langeveld' (later Rijngeestgroep en nu Rivierduinen) is verspreid over de regio. Op dit moment is alleen nog een klein gedeelte van het opnamegebouw in gebruik en een aantal huizen van Beschut Wonen.

Van de gebouwen van het eerste uur staan alleen nog het hoofdgebouw, kapel en de keuken en achter op het terrein de van oorsprong 'besmettelijke ziekenbarak' (Het Pesthuis) overeind. Het hoofdgebouw staat er al jaren werkeloos bij en wordt het op dit moment bewoond door HODers (leegstandbeheer).

In april 2014 werd bekend gemaakt dat er een koper gevonden was voor het hoofdgebouw en dat er wellicht binnenkort meer duidelijkheid komt wat er met dit 100-jarige rijksmonument gaat gebeuren.

Bron tekst boek 'Rond de koepel van Sint Bavo 1914 - 1964'.