Datum: 21-01-2022 - 08:35

05
jan
'22
Bruisend Noordwijk stelt vragen aan college over: aardwarmte en drinkwater.
Geschreven door Bruisend Noordwijk / College van B&W

College beantwoordt vragen Bruisend Noordwijk over: aardwarmte en drinkwater.

Bruisend Noordwijk: Per raadsbrief van 16 juli 2021 informeerde uw college de raad omtrent de ontwikkelingen rond geothermie of aardwarmte en de gemeentelijke betrokkenheid daarbij. Melding werd gemaakt van samenwerking met Firan en de gemeenten Hillegom, Katwijk, Lisse, Noordwijk en Teylingen binnen een projectstructuur met als doel te komen tot een intentieovereenkomst. Maar ook, dat er een...

opsporingsvergunning zou zijn aangevraagd bij het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) op grond van de Mijnbouwwet. Volgens de Mijnbouwwet wordt onder opsporen verstaan het onderzoek doen naar de aanwezigheid van aardwarmte.

Op 20 september 2021 berichtte de provincie Zuid-Holland, dat Gedeputeerde Staten bezwaar zouden hebben aangetekend tegen een viertal door het Ministerie verleende opsporingsvergunningen ten westen van Leiden. Bij het verlenen van de vergunningen zou geen rekening zijn gehouden met de huidige en toekomstige beschermingsgebieden voor de drinkwaterwinning,

Onder de titel “Aardwarmte en drinkwater gaan moeilijk samen” publiceerde het Leidsch Dagblad op 1 december ’21 een informatief achtergrondartikel 3, waarin (samenvattend) werd geconcludeerd, dat:
- drinkwaterbedrijf Dunea vreest voor onomkeerbare schade
- ook in het Zuid-Hollandse duingebied, dat valt onder de beschermde status van Natura 2000 en voor miljoenen Nederlanders de bron is van uitstekende drinkwater, gezocht mag worden naar aardwarmte
- het speuren gebeurt met trillingen tot op grote diepte
- voor het uiteindelijk op- en terugpompen van het hete water tot wel 4 kilometer diep geboord moet worden
- er grote angst is, dat het zoute water uit de diepere lagen door lekkages in het zoete grondwater terechtkomt, met name omdat de pijpleidingen door allerlei lagen zand en klei gaan, die in de praktijk juist de grondwaterreserve beschermen
- ook door middel van zogenaamd “schuinboren” vanaf de zijkanten drinkwatergebieden in gevaar gebracht kunnen worden
- het opvallend is dat de gemeente Leiden met vijf randgemeentes juist positief is en geen aanleiding heeft gezien bezwaar te maken tegen de vergunningen

In toenemende mate wordt de fractie van Bruisend Noordwijk benaderd door inwoners van onze gemeente over overlast door trillingen en vermoed wordt daarbij, dat er een verband bestaat met de verkennende opsporingsonderzoeken naar aardwarmte. Ook in diverse persberichten vanuit andere regio’s wordt daar melding van gemaakt.4

De vragen van Bruisend Noordwijk zijn onlangs beantwoordt door het college:

Vraag 1.
Wat is de status van de projectstructuur met Firan en de omliggende gemeenten?

Antwoord:
In formele zin geen sprake van een project (en dus een projectstructuur) waaraan Firan en de gemeente Noordwijk beide deelnemen. Wel is er geregeld contact tussen Firan en de D&B gemeenten mbt het onderzoek naar de uitrol van een warmtenetwerk in de regio. De informatie uitwisseling is gebaseerd op openbare informatie. 

Daarnaast wordt binnen de gemeente Noordwijk momenteel gewerkt aan het optuigen van een intern projectteam om adequaat te kunnen handelen rondom de vergunningen die het consortium (met name Shell Geothermie en D4) ook van de gemeente Noordwijk nodig heeft om in onze gemeente proefboringen te kunnen doen.

Vraag 2.
Is er al sprake van het sluiten van een intentieovereenkomst?

Antwoord:
Neen, op dit moment is geen sprake van het sluiten van een intentieovereenkomst Aanvankelijk was er wel sprake van een voornemen (zie collegebrief van 14 juli 2020, pagina 4, voorlaatste vraag).

Echter, bij de voorbereidingen hebben de Duin- en Bollenstreek gemeenten en Firan vastgesteld dat het niet perse noodzakelijk was om een dergelijke overeenkomst op te stellen. Overigens is het mogelijk dat op een later moment, in een andere fase met initiatiefnemers alsnog een overeenkomst wordt gesloten.

Vraag 3.
Zo ja, heeft uw college daarbij voorwaarden gesteld omtrent de zoekgebieden en bescherming van het drinkwatergebied?

Antwoord:
Zie antwoord vraag 2.

Vraag 4.
Heeft het college bezwaar aangetekend tegen de verleende opsporingsvergunningen en zo nee, waarom niet?

Antwoord:
De gemeente heeft geen bezwaar aangetekend tegen de verleende opsporingsvergunningen. Hiervoor heeft zij een aantal redenen:
* Niet alle vergunningen hebben betrekking op het grondgebied van Noordwijk.
* De ontwikkeling van Geothermie vormt mogelijk een belangrijke mogelijkheid in de energietransitie in het algemeen en in het uit-faseren van aardgas als bron voor warmte in het bijzonder. Als zodanig wordt de ontwikkeling van geothermie-toepassingen door dit college als wenselijk geacht.
* De afgegeven opsporingsvergunningen hebben een markt ordenende werking en geven de vergunninghouders niet het recht tot het daadwerkelijk uitvoeren van proefboringen. Hiervoor dient nog een separaat vergunningentraject te worden doorlopen. Een traject waarin ook de Gemeente Noordwijk, en daarmee uw gemeenteraad, nog aan zet komt.
* Voor de gemeente Noordwijk is met name de opsporingsvergunning voor Shell/D4 van belang. Dit consortium heeft meerdere keren, ook schriftelijk, aangegeven niet in waterwingebieden te willen boren.
* Waterwingebieden en natuurterreinen zijn beschermde gebieden in Nederland. Het is de vraag of in de vergunningverlening de mogelijkheid bestaat de vergunninghouder toe te staan in deze gebieden proefboringen uit te voeren.

Vraag 5.
Is het college bekend met de genoemde risico’s voor zowel ons drinkwater als het bollenareaal voor instroom van zout water bij het (eventueel in een later stadium) aanboren van aardwarmte?

Antwoord:
(Proef)boringen naar Geothermie vallen onder de mijnbouwwet. In deze wet- en regelgeving zijn allerlei procedures en toetsingen ingebouwd om de risico's die eventueel gepaard gaan met (proef)boringen te minimaliseren.

Hierbij is de rijksoverheid het bevoegd gezag/de vergunningverlener en zij laten deze risico's mee wegen bij hun besluitvorming. Het college heeft zich verder niet verdiept in een mogelijke bijdrage van het winnen van aardwarmte aan de verdere verzilting van de bodem in onze gemeente.

Vraag 6.
Is het college bekend met het (eventueel) ontstaan van hinder door trillingen bij het uitoefenen van de opsporingsvergunning?

Antwoord:
Overal is aardwarmte, maar niet overal zijn de aardlagen warm genoeg of doorlatend genoeg om de warmte uit de bodem te kunnen halen en in te zetten voor verwarming van huizen, gebouwen of ten behoeve van tuinbouw. Door middel van seismisch onderzoek wordt de geschiktheid van deze aardlagen in kaart gebracht. Deze methode is vergelijkbaar met het maken van een echo in het ziekenhuis.

Bij seismisch onderzoek worden geluidsgolven de grond ingestuurd. Bovengronds worden microfoons (geofoons) geplaatst om deze te registreren, zodat een beeld van de ondergrond kan worden gemaakt. Op de plek waar deze golven de grond in worden gebracht kunnen trillingen voelbaar zijn. Dit is vergelijkbaar met de trilling van een voorbijrijdende vrachtwagen.

In het opsporingsvergunninggebied Rijnland, waarbinnen de Noordwijkse locatie Leeweg is gesitueerd, gaan Shell en D4 geen seismisch onderzoek uitvoeren. De reden hiervoor is dat er al voldoende informatie over de ondergrond beschikbaar is na het onderzoek dat in 1989 plaatshad.

Vraag 7.
Wat zijn de sturingsmogelijkheden op basis van de eigen gemeentelijke bevoegdheden (autonomie of medebewind)?

Antwoord:
Noch voor deze opsporingsvergunning, noch voor een eventuele productievergunning is de gemeente formeel aan zet. Deze vergunningen worden afgegeven door het ministerie van Economische Zaken
en Klimaat. Bij de beoordeling van deze vergunningsaanvragen heeft de gemeente (formeel) zelfs geen adviesrol.

Voor het daadwerkelijk kunnen uitvoeren van een proefboring in onze gemeente zullen de nodige ruimtelijke procedures moeten worden doorlopen. Hoogst waarschijnlijk is dan ook een wijziging van het bestemmingplan op de proeflocatie(s) noodzakelijk. Daarmee heeft uw gemeenteraad hierbij dus het laatste woord.

In vertrouwen u hiermee geïnformeerd te hebben,

Hoogachtend,
Burgemeester en wethouders van Noordwijk.