Datum: 19-01-2021 - 10:08

30
nov
'20
College beantwoordt vragen NZLokaal over: illegale huisvesting, huur en verhuur arbeidsmigranten in gemeente Noordwijk.
Geschreven door Redactie Blik Op Noordwijkerhout

College beantwoordt vragen NZLokaal over: illegale huisvesting, huur en verhuur arbeidsmigranten.

Fractie NZLokaal: Arbeidsmigranten leveren een belangrijke bijdrage aan onze lokale economie. Er werken en wonen er veel in onze gemeente. De huisvesting van deze werkers is een knelpunt waar wij vaak aandacht voor vragen in de raadsvergaderingen. We doen het nu ook op deze manier, want in de gemeente Noordwijk vindt nog steeds...

op grote schaal illegale huisvesting van arbeidsmigranten plaats in woonwijken, woningen, (voormalige) (bedrijf)panden en overige ruimten etc.. Alleen al in Noordwijkerhout vindt illegale huisvesting, verhuur en huur van arbeidsmigranten plaats in circa 50 verschillende situaties (bron: ODWH, peildatum oktober 2020).

Deze illegale verhuur van huisvesting in Noordwijkerhout vindt plaats door en met medeweten van perceeleigenaren/verhuurders en werkgevers (huurders) van arbeidsmigranten. De huisvesting en verhuur van en aan arbeidsmigranten is illegaal omdat er niet wordt voldaan aan de vigerende wet- en regelgeving en beleidsregel ruimtelijke voorwaarden huisvesting (tijdelijke) arbeidsmigranten.

Daarnaast worden arbeidsmigranten in sommige gevallen geconfronteerd met schijnconstructies (werkgever, huisvesting, vervoer en beloning). Deze illegale praktijken hebben drie belangrijke negatieve gevolgen. 

Ten eerste is de illegale huisvesting van arbeidsmigranten ernstig omdat arbeidsmigranten worden gehuisvest in veelal (brand)onveilige woonomstandigheden die niet voldoen aan de vastgestelde woonnormen.

Ten tweede worden arbeidsmigranten gehuisvest in woningen die bedoeld zijn voor permanente bewoning, bijvoorbeeld eengezinswoningen, waardoor er illegaal woningen worden onttrokken aan de toch al schaarse woningvoorraad in onze gemeente. Het opkopen van woningen voor de verhuur aan arbeidsmigranten zorgt daarnaast voor een prijsopdrijving van met name woningen in het betaalbare segment.

Ten derde gaat het bijna altijd om overbewoning: teveel arbeidsmigranten in één woning/woonruimte. Dit zorgt voor overlast, onbegrip en soms zelfs gevoelens van onveiligheid bij de omwonenden. 

Om de illegale situaties te beëindigen is NZLokaal voorstander van oplossingen zoals de huisvesting van de arbeidsmigranten op de bedrijven waar ze werken, in voor bewoning geschikt gemaakte leegstaande schuren en kantoorpanden, zoals in Lisse, en in flexibele woonconcepten, zoals bijvoorbeeld de Trampoline in Noordwijkerhout.

Over de situatie van illegale verhuur, huur en huisvesting van arbeidsmigranten in gemeente Noordwijk en mogelijke schijnconstructies hebben wij de volgende vragen aan het college:

Vraag 1.
Bent u als college ervan op de hoogte dat illegale verhuur en huisvesting van arbeidsmigranten in Noordwijk plaatsvindt, hoeveel woningen, (bedrijfs)gebouwen en overige (woon)voorzieningen dat betreft en om hoeveel arbeidsmigranten het gaat? Graag te specificeren over alle kernen op dit moment.

Antwoord:
Het college is op de hoogte van illegale verhuur van woningen aan arbeidsmigranten. De ODWH heeft op dit moment in totaal 60 handhavingszaken openstaan.
* Noordwijk Zee > 5
* Noordwijk Duingebied > 32
* Noordwijkerhout > 22
* De Zilk > 1

In het overzicht zijn slechts de lopende zaken opgenomen. De problematiek is echter groter dan deze bekende locaties. Hiernaar zal nog nader onderzoek plaatsvinden. Dit wordt meegenomen als onderdeel van het woonproject dat volgend jaar wordt opgestart. Hierover bent u reeds geïnformeerd middels de beantwoording van 13 juli 2020 op de motie van het CDA van november 2019 over de scheef gegroeide huisvestingssituaties in woningen, schuren, vakantiehuisjes en -bungalows.

Vraag 2.
Bent u als college ervan op de hoogte dat verhuur en huisvesting van arbeidsmigranten in Noordwijk zonder vergunning en voorwaarden kan plaatsvinden welke niet voldoet aan de vigerende wet- en regelgeving, inclusief het niet voldoen aan de vigerende beleidsregel van het college van wethouders en burgemeester van Noordwijk, waarom dit kan en dit vooral in Noordwijkerhout plaatsvindt?

Antwoord: 
Het college onderschrijft de stelling dat verhuur en huisvesting van arbeidsmigranten in Noordwijk zonder vergunning kan plaatsvinden niet. Het college treedt, indien mogelijk, handhavend op als gevallen bekend zijn. Vaak is dit als door omwonenden overlast ervaren wordt en er klachten of handhavingsverzoeken worden ingediend.

Voorts doet het college er alles aan om het oneigenlijk gebruik en onrechtmatig onttrekken van woningen tegen te gaan. Hiervoor is o.a. de beleidsnotitie 'Gebruik Wonen' opgesteld. Deze beleidsnotitie wordt naar verwachting nog dit jaar vastgesteld, waarna de regels worden vervat in een paraplubestemmingsplan.

De problematiek is zo omvangrijk dat deze slechts beperkt met de thans beschikbare middelen kan worden aangepakt. Daarom wordt in de beleidsnota een projectmatige aanpak voorgesteld om de situatie aan te pakken.

Vraag 3.
Kunt u als college uitleg geven op welke wijze illegale verhuur en huur kan plaatsvinden in Noordwijk door verhuurders en werkgevers?

Antwoord: 
Er is geen sprake van illegale verhuur aangezien het gebruik binnen sommige bestemmingsplannen passend is. In die gevallen sluiten de regels en de begripsbepalingen (wonen, woningen en huishouden) niet naadloos op elkaar aan. Hierdoor worden woningen niet gebruikt waar ze voor bestemd zijn, "het wonen".

Om dit tegen te gaan zal er in 2021 gewerkt worden aan een paraplubestemmingsplan 'Wonen' dat nieuwe huisvesting van meerdere arbeidsmigranten in o.a. één woning moet tegengaan en zal daarna naleving hiervan via de projectmatige handhaving opgepakt worden.

Vraag 4.
Kunt u als college bevestigen dat illegale verhuur en huisvesting van arbeidsmigranten door verhuurders en werkgevers van arbeidsmigranten volgens de vigerende wetgeving een overtreding is, en kan het college dit aantonen met actuele feiten en cijfers van alle illegale locaties daar waar arbeidsmigranten in verblijven in Noordwijk?

Antwoord: 
Een eenduidige regeling moet zorgen voor een juridische grond om op te treden, want daar waar de bestemmingsplannen zijn voorzien van de juiste definities, kan illegale huisvesting veelal worden aangepakt. Zie ook de beantwoording bij vraag 3.

Vraag 5.
Kunt u als college aangeven om hoeveel bestuurlijke boetes (Algemene wet bestuursrecht) en/of last onder dwangsommen op basis van handhavingsverzoeken op dit moment gaande is?

Antwoord: 
Van de in totaal 60 lopende handhavingszaken is hieronder de huidige stand van zaken opgenomen:
* Moet nog gestart worden > 12
* In onderzoek > 4
* Waarschuwingsbrief verzonden > 2
* Voornemen verzonden > 5
* Last onder dwangsom opgelegd > 37

Wij willen u er nogmaals op wijzen dat dit alleen de lopende zaken zijn die betrekking hebben op de illegale verhuur aan arbeidsmigranten.

Vraag 6.
Kunt u als college bevestigen en onderbouwen waarom verhuurders en huurders van illegale (woon)ruimten aanspraak kunnen maken op een bezwarenprocedure op basis van een handhavingsverzoek met een looptijd van minimaal 6 weken, ondanks dat een vergunning ontbreekt en de illegale huisvesting van arbeidsmigranten niet voldoet volgens de vigerende wet- en regelgeving en beleidsregel?

Antwoord:
Op grond van artikel 6:7 Awb kan degene die is aangeschreven bezwaar maken (of beroep indienen) tegen het besluit. Dit kan binnen 6 weken nadat het besluit aan de overtreder bekend is gemaakt

Vraag 7.
Kunt u als college bevestigen dat illegale verhuur en huisvesting van arbeidsmigranten leidt tot woon- en leefomgevingsproblemen in de kenen van Noordwijk, met name in Noordwijkerhout, bij en door inwoners van de kernen en kunt u dat met feiten en cijfers kenbaar maken (aantal meldingen van o.a. overlast en overig gerelateerd aan illegale verhuur en huisvesting arbeidsmigranten van het jaar 2019 en 2020)?

Antwoord: 
Overlast heeft niet alleen betrekking op de huisvesting van arbeidsmigranten, maar gaat ook over scheef gegroeide huisvestingssituaties in woningen, schuren, vakantiehuisjes en -bungalows. De overlast ontstaat als de woningen onderverhuurd of verhuurd worden aan samengestelde groepen, die geen huishouden of als er sprake is van overbewoning. Hieronder treft u een overzicht aan van het aantal klachten, constateringen of verzoeken om handhaving van de lopende dossiers.
* Constatering > 2
* Klacht > 19
* Verzoeken om handhaving > 39

Vraag 8.
Kunt u als college bevestigen dat illegale verhuur en huisvesting van arbeidsmigranten leidt tot problemen op de woningmarkt en tot woningdoorstroom problemen in de kernen, met name Noordwijkerhout? Zo nee, waarom niet?

Antwoord: 
De verschillende vormen van onrechtmatig gebruik, waaronder logiesgewijze huisvesting, hebben tot gevolg dat woningen worden onttrokken aan de woningvoorraad. Dit kan betekenen dat het aanbod van starters afneemt maar ook, in geval van woningen in het middeldure segment, de doorstroming wordt belemmerd.

Vraag 9.
Bent u als college bereid tot versnelde/directe ontruiming van alle illegale verhuur- en huisvestingslocaties van arbeidsmigranten door toedoen van verhuurders en werkgevers van arbeidsmigranten, anders dan de verhuurder de gelegenheid te bieden voor een bezwarenprocedure op basis van een handhavingsverzoek?

Antwoord:
Het college treedt handhavend op in gevallen waar sprake is van een illegale situatie. Gemeenten zijn verplicht de overtreder een redelijke begunstigingstermijn te geven waarbinnen het strijdig gebruik ongedaan kan worden gemaakt. Deze termijn dient het bestuursorgaan zo kort mogelijk te houden, maar in ieder geval wel lang genoeg om de last te kunnen uitvoeren. Op dit moment wordt er bij illegale bewoning een periode van 3 maanden aangehouden, terwijl er in het VTH (Vergunningen, Toezicht en Handhavings-) beleidsplan minimaal 6 weken wordt aangegeven.

Daarnaast is er wettelijk termijn van 6 weken waarbinnen bezwaar kan worden gemaakt tegen het besluit last onder dwangsom (art. 6:7 Awb). Hierop is echter één uitzondering. In spoedeisende (schrijnende situaties, bij 'brand' gevaarlijke situaties, of situaties waarbij de veiligheid in het gedring is) gevallen mag bestuursdwang worden toegepast zonder een voorafgaande last en dus zonder een voorafgaande begunstigingstermijn voor belanghebbenden om zelf de nodige maatregelen te treffen. Er dient in dit geval achteraf wel een last onder bestuursdwang opgemaakt worden en bekend worden gemaakt. Hierin moet het college de te nemen maatregelen beschrijven.

Vraag 10.
Kunt u als college aangeven wie bestuurlijk eindverantwoordelijk is voor het welzijn en de veiligheid van arbeidsmigranten in illegale woonruimten in Noordwijk?

Antwoord:
Ten aanzien van veiligheid is de gemeente eindverantwoordelijk, maar laat zij zich hierover adviseren door diverse instanties. Zo is de advisering over bijvoorbeeld de brandveiligheid in handen van de Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM), terwijl de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) adviseert over de psychische veiligheid.

De gemeente heeft ten aanzien van de veiligheid van haar inwoners een inspanningsverplichting die redelijkerwijze van een gemeente kan worden verwacht. De gemeente is verplicht zijn regelgeving op orde te hebben, zal moeten beschikken over een handhavingsstrategie en moet voldoende formatie inzetten om de handhavingsstrategie waar te maken.

Vraag 11.
Kunt u als college antwoord geven op de vraag of er in Noordwijk sprake is van uitbuiting en of schijnconstructies bij arbeidsmigranten en zo ja, kunt u dat specificeren in aantallen en om welke betrokkenen (verhuurders en huurders) dit gaat? Zo nee, waarom niet?

Antwoord:
Er zijn binnen de gemeente Noordwijk geen gevallen bekend waarbij sprake is van uitbuiting of schijnconstructies. Wat dit specifieke terrein betreft is de gemeente niet het bevoegde orgaan en als gevolg daarvan beschikken wij dan ook niet over de gegevens waarnaar wordt gevraagd. Gevallen van arbeidsuitbuiting kunnen gemeld worden bij de Inspectie Sociale zaken en Werkgelegenheid (SZW) (ook anoniem).

Vraag 12.
Bent u als college bereid om snel tot passende (tijdelijke) woonoplossingen (geen schijnconstructies en uitbuiting) te komen voor het veilig en verantwoord huisvesten van arbeidsmigranten, waarbij de huisvesting evenredig wordt verdeeld in de gehele gemeente Noordwijk, dus ook in Noordwijk aan Zee en Noordwijk-Binnen en niet vooral in Noordwijkerhout, waarbij de inwoners vooraf bij plannen in mee participeren?

Antwoord:
Binnen Noordwijk is momenteel sprake van periodiek overleg met belanghebbenden, die betrokken zijn bij de huisvesting van tijdelijke arbeidsmigranten. Daarbij is, in samenwerking met de stakeholders en Greenport Ontwikkelingsmaatschappij. het gehele grondgebied van Noordwijk geïnventariseerd op mogelijkheden voor aanvullende logiesvoorzieningen, zowel binnen bestaande gebouwen als op overige terreinen. Het is vervolgens aan de markt om hiervoor met concrete voorstellen te komen.

Daarnaast is momenteel sprake van een experimentenproject door de Provincie Zuid-Holland op het gebied van de huisvesting van arbeidsmigranten. De gemeente Noordwijk neemt deel aan dit experiment, waarvan de resultaten in het tweede kwartaal van 2021 bekend zullen zijn. Tenslotte is binnen het Greenportverband een voorstel in voorbereiding om tot verruiming te komen van de huisvestingsmogelijkheden voor arbeidsmigranten.

Eén voorstel betreft het verruimen van de periode van drie naar zes maanden per kalenderjaar waarbinnen, via een binnenplanse ontheffing van het bestemmingsplan, tijdelijk voor de piekopvang verplaatsbare woonunits op de agrarische bouwvlakken kunnen worden geplaatst.

Twee andere voorstellen waaraan gewerkt wordt hebben betrekking op de mogelijkheid om binnen bestaande, al dan niet agrarische bedrijfsgebouwen in het buitengebied, woonunits te realiseren en de mogelijkheid om binnen de agrarische bouwvlakken in het buitengebied tijdelijke logiesgebouwen te plaatsen.

Vooralsnog is alleen de mogelijkheid om bestaande gebouwen intern te verbouwen tot logiesverblijven passend binnen het provinciaal ruimtelijk beleid. Het streven is om deze voorstellen op korte termijn door te voeren middels wijziging van de (inter)gemeentelijke 'Beleidsregel ruimtelijke voorwaarden logiesgewijze huisvesting tijdelijke arbeidsmigranten Duin- en Bollenstreek'.

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Hoogachtend,
Burgemeester en wethouders van Noordwijk