Datum: 20-03-2019 - 23:13
07
mrt
'19
Omwonenden bollenvelden meer blootgesteld aan bestrijdingsmiddelen. (update: reactie LTO, KAVB, NFO)
Geschreven door BNN/Zembla

Omwonenden bollenvelden meer blootgesteld aan bestrijdingsmiddelen. (update: reactie LTO, KAVB, NFO)

Voor het eerst is in Nederland aangetoond dat omwonenden van bloembollenvelden aan hogere concentraties bestrijdingsmiddelen worden blootgesteld dan mensen die verder weg wonen. Omwoners worden ook langer blootgesteld dan tot nu toe was bekend. Ook in de luiers van baby’s die binnen 250 meter afstand van bollenvelden wonen worden pesticiden aangetroffen....

Dit blijkt uit het ‘Onderzoek Bestrijdingsmiddel en Omwonenden’ dat in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het Ministerie van Economische zaken is uitgevoerd.

ZEMBLA heeft de onderzoeksresultaten in handen. Uit de resultaten blijkt dat de blootstelling zowel in de tuinen als in de huizen van omwonenden plaatsvindt en het hele jaar is verhoogd. Prof. Martin van den Berg, toxicoloog van de Universiteit Utrecht, zegt op basis van dit onderzoek: “Niet spuiten tot op enkele honderden meters afstand van woonkernen waar ook gezinnen met kinderen wonen.”

Bestrijdingsmiddelen in babyluier
"De belangrijkste conclusie is dat wij in lucht en in huisstof hogere concentraties aantreffen van bestrijdingsmiddelen bij omwonenden binnen 250 meter ten opzichte van controle [groepen die verder af wonen-red.],” aldus hoofdonderzoeker Prof. Roel Vermeulen. Ook in de urine van volwassenen en in de luiers van kinderen worden concentraties van pesticiden aangetroffen. Juist kleine kinderen zijn extra gevoelig voor gezondheidseffecten van pesticiden.

Het onderzoek toont een statistisch verband aan tussen de gehaltes in de lucht en de gehaltes in de urine. Met andere woorden: Hoe meer er gespoten wordt, hoe meer er wordt aangetroffen in de urine. Omwoners worden chronisch blootgesteld aan pesticiden. Dagen na het spuiten blijken bestrijdingsmiddelen nog te vervluchtigen.

Risico’s gezondheid nog niet bekend
In het drie jaar durende onderzoek is niet gekeken hoe schadelijk deze concentraties precies zijn. “De belangrijke vraag nu is: wat betekent dit voor de gezondheid van de mensen die daar wonen?”, zegt Prof. Martin van den Berg. De toxicoloog heeft voor ZEMBLA naar de resultaten gekeken. Vermeulen bevestigt ook de noodzaak van verder onderzoek: “Het is zo dat kleine kinderen kwetsbaarder zijn voor stoffen uit de leefomgeving. Daar moet we heel specifiek en goed naar kijken.”

In de tussentijd pleit Van den Berg ervoor dat de overheid het zogenaamde voorzorgprincipe moet toepassen: “Wanneer je niet zeker weet dat de hoeveelheid gif waaraan je blootgesteld wordt, ook daadwerkelijk tot schade leidt, maar je het ook niet uit kan sluiten, dat je kiest voor de meest beschermende weg en dat is in dit geval: maar zorgen dat je maar minder blootgesteld wordt.”

Uniek onderzoek
Het onderzoek combineert verschillende metingen en rekenmodellen waardoor voor het eerst nauwkeurig is gemeten in welke mate omwoners van agrarische velden blootgesteld worden aan bestrijdingsmiddelen. De onderzoekers keken onder meer naar concentraties in urine, (binnen)lucht, huisstof en tuinen van omwonenden van bloembollenvelden. “Dit onderzoek is uniek omdat je ziet dat gedurende een langere tijd en grotere afstand je nog steeds verhoogde concentraties kan vinden van bestrijdingsmiddelen”, aldus Van den Berg. Bron: BNN/Vara/Zembla

Reactie land- en tuinbouworganisaties LTO, KAVB, NFO op het bericht van Zembla.

Zembla onzorgvuldig met belangrijk onderzoek

Tv-programma Zembla berichtte vandaag over het RIVM-onderzoek naar de blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen van mensen die binnen 250 meter van bloembollenvelden wonen. Het RIVM heeft de rapportage van het onderzoek nog niet afgerond, de berichtgeving betreft een gelekt concept zonder context.

Het is schadelijk dat Zembla zo onzorgvuldig omgaat met de belangrijke informatie die uit dit onderzoek voort gaat komen. LTO Nederland, KAVB en NFO vinden het onbestaanbaar dat het tv-programma de definitieve rapportage van het meerjarige onderzoek, die binnen enkele weken worden gepubliceerd door het RIVM, niet afwacht.

Het RIVM onderzoekt of mensen die dicht bij bloembollenvelden wonen worden blootgesteld aan gewasbeschermingsmiddelen. Parallel hieraan is onderzoek gedaan naar de gezondheidseffecten van gewasbeschermingsmiddelen op omwonenden. De resultaten van laatstgenoemde, het zogenaamde verkennend gezondheidsonderzoek, zijn in juli 2018 gepresenteerd. Er werden toen geen duidelijke verbanden gevonden tussen gezondheid en de nabijheid van landbouwpercelen.

Mensen die dichtbij landbouwpercelen wonen bleken gemiddeld juist iets gezonder te zijn dan personen die daar verder vandaan wonen. De enige associatie die werd gevonden was tussen de nabijheid van maïsteelt en een hogere kans op luchtwegaandoeningen, waarbij er geen verband met bestrijdingsmiddelen werd gevonden.

Het nog lopende onderzoek van RIVM, waar Zembla voortijdig de publiciteit over zoekt, richt zich niet op gezondheidseffecten maar op de verspreiding van resten van gewasbeschermingsmiddelen. Voor dat soort residuen zijn zeer strenge normen ingesteld om de volksgezondheid te garanderen.

Op basis van wetenschappelijk onderzoek wordt de veilige hoeveelheid vastgesteld. Op basis daarvan wordt vervolgens de veiligheidsnorm bepaald, die vaak rond de 1/100e van de wetenschappelijk gevonden veilige waarde wordt gesteld. De toelatingsnorm ligt daar weer een factor onder.

Het RIVM heeft bij de uitvoering van het onderzoek onder omwonenden aangekondigd melding te doen als de blootstelling aan toelatingsnorm wordt overschreden. Dat is niet gebeurd. De door Zembla genoemde residuen liggen dus onder de veilige norm.

Het is zeer kwalijk dat Zembla de resultaten van het onderzoek niet afwacht. De resultaten kunnen daardoor niet in de juiste context worden geplaatst. Zo blijft bijvoorbeeld onbesproken hoe de metingen zich verhouden tot andere veel voorkomende residuen van bijvoorbeeld huishoudmiddelen, fijnstof van verkeer, enzovoort.

De alarmerende toon van Zembla staat bovendien in schril contrast met de resultaten van het gezondheidsonderzoek van afgelopen zomer, waaruit bleek dat mensen die in de buurt van een landbouwperceel over het algemeen juist gezonder zijn.

LTO Nederland, KAVB en NFO hechten grote waarde aan gedegen wetenschappelijk onderzoek naar het gebruik en de verspreiding van gewasbeschermingsmiddelen.

Boeren en tuinders zetten zich elke dag in voor groene, gezonde en gewaardeerde producten die zijn geproduceerd op een manier die veilig is voor mens, dier en milieu. Het is teleurstellend dat Zembla zonder feitelijke onderbouwing een ander beeld probeert te schetsen.

Meer informatie over de risicobeoordeling van gewasbeschermingsmiddelen: https://www.ctgb.nl/over-ctgb/beoordeling-risico

LTO Nederland wacht de uiteindelijke resultaten van het RIVM-onderzoek af voor daar inhoudelijk op in te gaan.

Bron LTO Nederland.